Un Ballo in Maschera    Giuseppe Verdi

Company:Nationale Reisopera
2010, Netherlands tour
Director:Monique Wagemakers
Set Designer:Dirk Becker
Costume Designer:Rien Bekkers
Lighting Designer:Susanne Reinhardt
Conductor:Antony Hermus
Dramaturg:Lucas Reuter

Click here to download a pdf file with reviews for this production
Click here to download a pdf file with interviews for this production


Youtube links:




Reviews:

  • Traumata

    Traumatisiert sind sie alle: die quasi uniformierte Gesellschaft, der König, sein Freund, die hin und her gerissene Amelia, die ausgewiesenen Feinde. Sie bewegen sich zwischen vergitterten Glaswänden, irren durch aufgehäuften „schwarzen Schnee“, werden beobachtet und gesteuert durch eine allgegenwärtige Ulrica – die unheilvolle Symbolfigur permanenter Bedrohung - und einem harlekinesken Oscar als Symptom des unbegriffenen Lust-Erlebens.

    Monique Wagemakers demonstriert ihr Gespür für lastende gesellschaftliche Ignoranz gegenüber ignorierten Bedrohungen, verzichtet auf reale Verweise, inszeniert ein beklemmendes Spiel scheinbar losgelöster Unbefangenheit, decouvriert individuelle Probleme als Funktionen gesellschaftlicher Tendenzen. Eine beklemmende Inszenierungsidee, umgesetzt in faszinierendes Bühnenhandeln!
    Dirk Becker entwirft scheinbar durchsichtige statische Glaswände, vermittelt eine Atmosphäre permanenter Bedrohung mittels kommunikativ eindrucksvoll-veränderbarer schwarzer Sandhaufen, verzichtet auf naturalistische Umsetzungen der Szenen, schafft imaginative Räume voll assoziativer Wirk-Kraft. Das korrespondiert mit den in verräterischem Weiß gehaltenen Kostümen von Rien Bekkers und dem frappierend-virtuosen Licht von Susanne Reinhardt!

    Die Nationale Reisopera präsentiert ein Sänger-Ensemble der Spitzenklasse.

    Opernnetz, Franz R. Stuke

  • Mit leichter Hand

    Wenn Tanz die Oper Beflügelt
    ‚…..und an der Niederländische Reisopera in Enschede setzte die Regisseurin Monique Wagemakers im ‚Ballo in maschera’ auf Körpersprache.
     
    Monique Wagemakers arrangiert für die Nationale Reisopera in Enschede ‚Un ballo in Maschera’ aus dem Geist Pina Bauschs.


  • Nie ohne Witz

    Ganz so demonstrativ publikumsorientiert endet ‚Un ballo in manschera’ in der Stadsschouwburg Enschede nicht, kann er nicht enden. Doch ansonsten hat Monique Wagemakers eine Regisseurin, die einst bei Götz Friedrich  und  Harry Kupfer in die Schule gegangen ist, für die Verdi- Aufführung der Nationalen Reisopera eine szenische Losung parat, die der ihres Kollegen (Choreograf Christian Spuck, Falstaff in Wiesbaden) auf den ersten Blick erstaunlich ähnelt. Wie bei ihm schließt sich am Ende der Kreis, und die Gruppe, die sich am Anfang wie eine Zweckgemeinschaft zusammenschart, ist mit der am Schluss identisch. An den Machtverhältnisse hat sich durch den Mord also nichts geändert, und das Ganze hat eher etwas von einem Spiel, mit dem sich die Partygesellschaft die Zeit vertreibt, Dazu passt, dass Oscar am Anfang gleichsam die Rollen verteilt. Rebecca von Lipinski, wie eine aufgescheuchte Ballerina zwischen Männer hin und herflatternd, macht das in jeder Hinsicht bravourös – uns sie ist es, die Peter Auty eine Krone aus Goldpapier aufsetzt: Ausdruck einer Gouverneurs wurde, der sich im eigentlichen Maskenball allerdings auch die anderen bedienen ...’.
     
    ‚... Nie aber ohne Witz – vor allem dann nicht, wenn die Regisseurin das Verschwörer-Duo wie zweieiige Zwillinge immer synchron agieren lasst...’
    ‚... Aller Abstraktionen zum Trotz hat die Aufführung insbesondere zu Anfang des zweiten Aktes ihre berührende Momente ...

    Im Focus - Opernwelt, Hartmut Regitz

  • Strong drama in Verdi's 'Ballo'

    Un ballo in maschera by Verdi is an intriguing choreography in Monique Wagemakers’ new production at the Reisopera. In the great chorus scenes, the opera brings stylized moving theater. It leads with passionate singers to a vocal and musical, but also visually strong performance, full of dramatic force.
     
    The performance is mostly a choreographic analysis of the libretto. What you see is a plan of the plot. It already starts in the overture, when the chorus lies on the floor and the most important characters remain standing  like chessmen. The game can start and will end with Riccardo’s death, murdered by his best friend Renato. The fortune teller Ulrica makes sure that her prophecy is actually fulfilled. It is a dance of death and death – the devil himself – dances along.
     
    The setting, a room filled with chairs, refers to the desolate dance theatre piece Cafe Muller by Pina Bausch...  The highlight is Verdi’s phenomenal third act, which truly interests Wagemakers: the triangle between Riccardo, Amelia and her husband, Renato, friend of Riccardo. This leads to the exposure of the marriage in a friendship and a series of fatal confrontations.
     
    The death scene is one of the best I ever saw: stripped from all naturalism. The dead Riccardo rises again to personally forgive everyone and to settle his matters in a decent way. He was quite ignorant as a lover:  not being able to see for looking. But as a caring ruler, he functions until he hovers over the grave.

    NRC Handelsblad, Kasper Jansen

  • Sterk drama in Verdi's 'Ballo'

    Un ballo in maschera van Verdi is in de nieuwe enscenering van Monique Wagemakers bij de Reisopera een intrigerende choreografie. In de grote koorscene brengt de opera gestileerd bewegend theater. Het leidt met gedreven zangers tot een vocaal en  muzikaal, maar ook visueel sterke voorstelling, rijk aan dramatische kracht... De voorstelling is vooral een choreografische analyse van het libretto. Wat je ziet is een plattegrond van het plot, dat bij lezing soms bijna onbegrijpelijk lijkt. Dat begint al in de ouverture, als het koor op de grond ligt en de belangrijke personages blijven staan als schaakstukken. Het spel kan beginnen en zal aflopen met de dood van Riccardo, vermoord door zijn beste vriend Renato. De waarzegster Ulrica zorgt dat haar voorspelling ook werkelijk uitkomt. Het is een dodendans en de dood -de duivel zelf - danst mee...
     
    Het decor, een serre vol stoelen, verwijst naar het desolate dansstuk Cafe Muller van Pina Bausch. Wagemakers kiest voor de versie die de censuur Verdi destijds voorschreef. De moord op de Zweedse koning Gustav III op een gemaskerd bal in Stockholm in 1792 mocht niet worden getoond. Het verhaal werd onherkenbaar verplaatst naar Amerika, toen nog beheerst door een Engelse gouverneur.
     
    Een vage verwijzing kan men nu zien in de zwarte flinters waarmee het podium is bedekt (Boston Tea Party). Het hoogtepunt is Verdi's fenomenale derde acte, die draait om wat Wagemakers werkelijk interesseert: de driehoeksverhouding tussen Riccardo, Amelia en haar man, Renato, vriend van Riccardo. Het leidt tot een ontmaskering van het huwelijk in de vriendschap in een reeks fatale confrontaties...
     
    De sterfscène is een van de beste die ik ooit zag: ontdaan van elk naturalisme. De dode Riccardo staat weer op om iedereen persoonlijk te vergeven en zijn zaakjes netjes af te handelen. Als minnaar was hij een beetje dom: ziende blind en horende doof. Maar als zorgzaam bestuurder functioneert hij tot over de rand van het graf.

    NRC Handelsblad, Kasper Jansen

  • Antony Hermus zweept Verdi mooi op in Enschede

    Er wordt wat afgedanst in Verdi's Un ballo in maschera (Een gemaskerd bal, 1859). Het echte bal, ... komt pas helemaal aan het eind, maar Verdi stopte zijn partituur verder vol met dansen: walsen, galops, polka's, mazurka's en tarantella's. Het is onderdeel van de tinta van het werk, de speciale muzikale kleur waar Verdi voor elk nieuw werk naar op zoek was.

    De andere kleur in dit werk is de ijle, koude atmosfeer van Zweden...
     
    Vaak wordt tegenwoordig de oorspronkelijke Zweedse setting in ere hersteld, maar regisseur Monique Wagemakers koos voor Boston. Haar fraaie, afgewogen productie ging zaterdag in het Enschedese Muziekkwartier in première ... iedereen is bij haar hetzelfde, in smetteloos wit gekleed. Het wit contrasteert heftig met de zwarte nepcompost op de grond van de grote broeikas waarin het verhaal zich afspeelt ...
     
    Zo drukt Wagemakers haar eigen zwart-wit tinta op het werk, en het werkt. De regisseur houdt van symmetrie en de van haar bekende patronen met koorleden zijn ook hier herkenbaar. Begin- en slotbeeld zijn ingenieus hetzelfde...
     
    Muzikaal valt er enorm veel te genieten. Antony Hermus pookt Holland Symfonia en het puike koor van de Reisopera geweldig op en bereikt opwindende en opzwepende resultaten.

    Trouw, Peter van der Lint

  • Reisopera overtuigt muzikaal met Verdi

    ... bij de Nationale Reisopera, waar het publiek de hele avond uitzicht heeft op een plantenkas in een botanische tuin. Het is niet eens zo gek bedacht. Met wat fantasie kan de afgebakende ruimte zowel binnen- als buitenlocaties suggereren, waardoor de scènes soepel op elkaar aansluiten. Voor de regisseur Monique Wagemakers is dit eenheidsdecor ook een psychologische ruimte.
     
    Tijdens het voorspel staan de zangers bijeengepakt in een vierkant. Dan verspreiden zij zich. Dans preludeert al op het gemaskerde bal aan het slot, waar graaf Riccardo uit wraak vermoord wordt door zijn beste vriend ...
     
    Iedereen gaat in het wit, als muizen in een kooi. Ter contrast is de grond bedekt met zwarte humus. Kleur krijgt de voorstelling alleen van feest-verlichting ter opluistering van het bal. Wanneer Riccardo ook nog een gouden kroontje van karton opgezet krijgt, waant de toeschouwer zich bij een enscenering van Willy Decker, die deze kunst van het reduceren tot handelsmerk heeft verheven.
     
    Hoe reageren mensen in een groep? Wie wordt de leider? Hoe werkt verzet? Zulke processen lijkt Wagemakers te willen onderzoeken... In de tweede akte mag de menselijke passie oplaaien en krijgt de tragedie een gezicht, maar uiteindelijk nemen surrealistische toestanden toch weer de overhand...
     
    Tijdens het bal valt geen masker te bekennen. Het enige wat al deze vermeende Riccardo's van elkaar onderscheidt, zijn hun rugnummers. Die ene Riccardo sterft niet aan zijn verwondingen maar staat vrolijk weer op, en uiteindelijk keert iedereen - geheel volgens de verwachtingen - terug naar de aanvangspositie. Het verhaal kan opnieuw beginnen. Het is zonder twijfel intelligent bedacht...

    Telegraaf, Thiemo Wind

  • Schimmig en abstract gemaskerd bal Reisopera

    Wie bij een gemaskerd bal denkt aan decadente frivoliteit, komt bij Monique Wagemakers bedrogen uit. Met wat campy feestverlichting, witte gezichten en zwarte rugnummers – om de daders te identificeren? – en een verdwaalde rode neus moet koning Riccardo het doen. Nee, dit is zeker geen traditionele enscenering van Verdi's Un ballo in maschera...

    Zwart-wit-wereld

    Bij de Reisopera kiest Monique Wagemakers voor veel abstractere enscenering. De hele opera vindt plaats in een schimmige zwart-wit-wereld. Plaats van handeling is een sombere en duistere negentiende eeuwse botanische tuin bij nacht, met veel zwarte bladeren op de grond, die in het tweede bedrijf keurig op stapeltjes liggen om zo het galgenveld te tonen en die in het derde bedrijf snel aan de kant geveegd worden voor het bal. Alle personages zijn daarbij door Rien Bekkers in hetzelfde wit gekleed.  De attributen zijn tot het absolute minimum beperkt; koffertjes voor de complotberamers, enkele stoelen en een goudkleurig kroontje voor de vorst.

    Natuurlijk staat heerser Riccardo centraal in de opera. Alle personages zijn met hem verbonden. Eigenlijk is zijn hele leven een gemaskerd bal. ... alle personages verbergen zich voortdurend achter een masker, of dat nu het masker van de machthebber is, of dat van diens rivalen, van zijn beste vriend, of van zijn geheime geliefde.

    De vermommingen zijn bij Monique Wagemakers ook uiterst minimaal. Een wit jasje wordt voor de vorm binnenstebuiten gedragen, een kroontje wordt op of afgezet, gezichten worden wit geschminkt. Doordat alle personages in hetzelfde wit gestoken zijn, werkt dit echter uitstekend; het is in die witte massa zo nu en dan zoeken naar wie wie is.

    ... Amelia geeft Wagemakers extra lading mee door haar constant met een in – uiteraard witte – dekens gewikkeld kind te laten rondlopen, als vooraankondiging van het slot van de opera. Zij aanvaardt in het derde bedrijf immers haar eigen dood, maar verlangt nog eenmaal haar zoontje te zien. Een kind dat zij in het tweede bedrijf overigens al half begraven heeft, en dat aan het begin van het derde woedend uit haar armen is gerukt door haar gekrenkte echtgenoot.

    Een mooie vondst is het ook om aan het eind van de opera – als Riccardo al is neergestoken en hij toch nog minutenlang in zijn eentje door moet zingen – niet hem, maar juist alle andere aanwezigen op het bal te laten verstijven. In de slotaria waarin hij iedereen vergeeft, gaat een voor een af, waarna zij weer tot leven komen voor het slotkoor. Het koor van de Nationale Reisopera tenslotte had dit seizoen nog niets te doen gehad, maar haalt die schade meer dan overtuigend in, in de vele massascènes van Un ballo in maschera.

    8WEEKLY, Henri Drost

  • Maar de entourage doet er in feite niet zoveel toe, en al helemaal niet bij de Nationale Reisopera, die onder supervisie van regisseuse Monique Wagemakers het werk heeft ontdaan van elke historische context. Dat is op zichzelf een goed idee, want 19de-eeuwse kostuumdrama's zijn er op televisie al genoeg...

    Alle personages plus het koor zijn gestoken in roomwitte avondkostuums ...

    Volkskrant, Frits van der Waa

Other Productions

Ariadne auf Naxos   Carmen   Een Ziel van Hout   Fidelio   I due Foscari   Il Barbiere di Siviglia   Il matrimonio segreto   Katibu di Shon   La Traviata   La voix humaine   Lucia di Lammermoor   Lulu   Madama Butterfly   Peter Grimes   Rigoletto   Tristan und Isolde   Un Ballo in Maschera